Salderingsregeling: Ontstaan en Geschiedenis in

De salderingsregeling is voor veel Nederlandse huishoudens de financiële ruggengraat achter hun investering in zonnepanelen. Toch weten maar weinig mensen hoe de regeling precies is ontstaan, wie haar invoerde en waarom ze na ruim twee decennia wordt afgebouwd. Begrip van die achtergrond helpt u betere beslissingen te nemen over uw energiesituatie — zeker nu de regels vanaf 2027 ingrijpend veranderen.

Salderingsregeling: de oorsprong in de jaren negentig

De salderingsregeling vindt haar wortels in de vroege liberalisering van de Nederlandse energiemarkt. In 1998 trad de Elektriciteitswet 1998 in werking, opgesteld onder het eerste paarse kabinet. Die wet bepaalde onder meer dat kleinverbruikers — huishoudens met een aansluiting tot en met 3x80 ampère — de door hen opgewekte elektriciteit mochten “terugdraaien” op hun meter. De slimme meter bestond toen nog niet; het was een analoge terugdraaiende schijf die simpelweg omgekeerd liep wanneer zonnepanelen meer produceerden dan u op dat moment verbruikte.

De regeling was in het begin nauwelijks relevant. Zonnepanelen kostten in 1998 nog circa €10 per wattpiek, waardoor een installatie van 2.000 wattpiek al snel €20.000 bedroeg. Alleen vroege adopters met ideologische motivatie of zakelijke interesse in nieuwe technologie plaatsten panelen. Het aantal huishoudens met een zonnepanelensysteem bedroeg in 2000 slechts enkele duizenden, aldus cijfers van het CBS Statline.

Salderingsregeling groeit mee met de zonnepanelenmarkt

Tussen 2010 en 2020 daalde de prijs van zonnepanelen wereldwijd met meer dan 90 procent. In Nederland zakte de installatieprijs van een gemiddeld systeem van 3.000 wattpiek van ruim €15.000 naar minder dan €4.000. Die prijsdaling, gecombineerd met stijgende energieprijzen en de salderingsregeling, zorgde voor een explosieve groei. Het aantal woningen met zonnepanelen steeg van circa 60.000 in 2012 naar ruim 1,1 miljoen in 2019, en bereikte in 2024 een niveau van meer dan 2,8 miljoen huishoudens, zo rapporteert de CBS Statline.

De salderingsregeling werd in die periode de belangrijkste financiële prikkel voor zonnepaneelbezitters. Omdat elk teruggeleverd kilowattuur werd verrekend tegen het volledige energietarief — in 2022 tijdelijk oplopend tot meer dan €0,70 per kWh — kon een huishouden met 10 tot 14 zonnepanelen zijn volledige stroomrekening naar nul terugbrengen. Voor wie meer wil weten over het exacte rekenmechanisme, biedt de stap-voor-stap uitleg over saldering berekenen op deze site een helder overzicht.

In 2015 bevestigde de toenmalige minister van Economische Zaken Henk Kamp dat de salderingsregeling voorlopig gehandhaafd bleef, maar gaf hij ook aan dat een evaluatie in 2020 moest uitwijzen of de regeling nog marktconform was. Die evaluatie werd meerdere keren uitgesteld door politieke onzekerheid en wisselende coalitieakkoorden.

Politieke discussie en de beslissing tot afbouw

De discussie over de toekomst van de salderingsregeling laaide serieus op rond 2019. Netbeheerders wezen er herhaaldelijk op dat het groeiende aantal terugleverende huishoudens leidde tot congestie op het laagspanningsnet. Netbeheer Nederland publiceerde in 2020 een rapport waaruit bleek dat zonder netinvesteringen en vraagstimulering de netcapaciteit in stedelijke gebieden al voor 2025 tekort zou schieten.

Tegelijkertijd stonden energieleveranciers onder druk. Zij waren verplicht teruggeleverde stroom te verrekenen tegen het consumententarief, terwijl de wholesale-prijs op de Europese elektriciteitsmarkten soms een fractie daarvan bedroeg. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) constateerde in 2021 dat de regeling in haar huidige vorm financieel niet langer houdbaar was voor alle marktpartijen.

Na lang politiek debat stemde de Tweede Kamer in december 2022 in met een wet die de salderingsregeling stapsgewijs afbouwt. De afbouw start in 2027 en loopt door tot en met 2031, wanneer de volledige saldering vervalt. Wie de precieze percentages per jaar wil kennen, vindt die in het artikel over de salderingsafbouw 2027–2031 en wat die voor u betekent.

Het kabinet-Rutte IV verankerde de afbouwlijn in het Coalitieakkoord 2022–2025. Daarin stond expliciet dat de overgangsperiode bedoeld is om huishoudens de kans te geven hun eigen verbruik te verhogen, een thuisbatterij aan te schaffen of contracten te heronderhandelen. Het Rijksoverheid-portaal publiceert alle relevante kamerstukken en besluiten hierover.

Wat de salderingsregeling financieel betekende voor huishoudens

Op haar hoogtepunt — ruwweg de periode 2021 tot en met 2026 — leverde de salderingsregeling een gemiddeld huishouden met 10 zonnepanelen (circa 3.000 kWh productie per jaar) een besparing op van €600 tot €900 per jaar. Bij de extreme energieprijzen in de winter van 2022–2023 liep dat voor grotere installaties op tot meer dan €2.000 per jaar. Die bedragen verklaren waarom de regeling zo populair is en waarom haar afbouw zo gevoelig ligt.

Huishoudens die nu nog overwegen zonnepanelen te plaatsen, moeten rekening houden met een structureel lager rendement na 2027. De vergoeding die energieleveranciers bieden voor teruggeleverde stroom — het zogenoemde teruglevertarief — ligt in 2026 bij de meeste leveranciers tussen €0,04 en €0,10 per kWh, terwijl het consumententarief gemiddeld rond de €0,23 per kWh ligt. Het verschil is aanzienlijk. Een vergelijking van de actuele tarieven per leverancier staat in het overzicht van salderingstarieven energieleveranciers vergelijken 2026.

Alternatieven die door de afbouw aan belang winnen

De afbouw van de salderingsregeling stimuleert drie alternatieven: eigen verbruik verhogen, een thuisbatterij plaatsen of overstappen naar een leverancier met een aantrekkelijker teruglevertarief.

Eigen verbruik verhogen is de goedkoopste strategie. Door grote verbruikers — wasmachine, vaatwasser, elektrische auto — overdag in te plannen wanneer uw panelen produceren, verkleint u de teruglevering en vergroot u de directe besparing. Praktische tips hierover vindt u in het artikel over eigen verbruik verhogen en slim verbruiken.

Een thuisbatterij slaat de overproductie op voor gebruik ’s avonds of ’s nachts. De gemiddelde kostprijs van een thuisbatterij met 5 kWh bruikbare capaciteit bedraagt in 2026 circa €3.500 tot €5.000 inclusief installatie. Of dat rendabel is, hangt sterk af van uw salderingspatroon en de snelheid van de afbouw. De afweging wordt uitgebreid besproken in het artikel thuisbatterij versus salderen: wanneer loont een batterij?

Er bestaat ook een alternatief dat minder bekend is: nettotering. Bij nettotering wordt uw teruggeleverde stroom niet verrekend tegen het consumententarief, maar ontvangt u een aparte vergoeding. Het verschil met salderen is subtiel maar financieel significant. De vergelijking tussen nettotering en saldering legt dat verschil stap voor stap uit.

Tijdlijn: de salderingsregeling in vogelvlucht

Wat 2026 en 2027 concreet voor u betekenen

2026 is het laatste jaar waarin u nog volledig kunt salderen. Elk kilowattuur dat u teruglevert aan het net, wordt volledig verrekend met uw verbruik. Vanaf 1 januari 2027 daalt dat percentage naar 64 procent. Dat betekent dat u voor elke 100 kWh die u teruglevert, nog slechts 64 kWh mag verrekenen met uw afname. De resterende 36 kWh ontvangt u tegen het teruglevertarief van uw leverancier — doorgaans tussen de €0,04 en €0,10 per kWh.

Voor een gemiddeld huishouden met een productie van 3.000 kWh en een teruglevering van 1.500 kWh scheelt dat in 2027 al snel €80 tot €120 per jaar ten opzichte van de situatie in 2026. In 2031, wanneer de saldering volledig verdwenen is, kan het verlies oplopen tot meer dan €300 per jaar voor hetzelfde profiel. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) schatte in een analyse uit 2023 dat de totale welvaartsoverdracht vanuit de salderingsregeling naar zonnepaneelbezitters jaarlijks meer dan €1 miljard bedroeg — geld dat deels door niet-bezitters van zonnepanelen werd betaald via hogere nettarieven. Dat argument woog politiek zwaar in het besluit om af te bouwen.

Veelgestelde vragen over de geschiedenis van de salderingsregeling

Wanneer is de salderingsregeling precies ingevoerd in Nederland?

De wettelijke basis werd gelegd met de Elektriciteitswet 1998. Kleinverbruikers mochten vanaf dat moment hun meter laten terugdraaien bij teruglevering. Een expliciete Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) die de rechten van salderende huishoudens verder uitwerkte, volgde in 2004.

Waarom wordt de salderingsregeling afgebouwd?

De regeling kent drie hoofdredenen voor afbouw: netcongestie door massale teruglevering, een financieel nadeel voor energieleveranciers die teruggeleverde stroom moeten verrekenen tegen consumententarief terwijl de groothandelsprijs lager ligt, en een ongelijkheid tussen huishoudens met en zonder zonnepanelen die via nettarieven indirect meebetalen aan de regeling.

Kun je in 2026 nog volledig salderen?

Ja. In 2026 geldt nog het volledige salderingspercentage van 100 procent. Pas per 1 januari 2027 begint de afbouw met een verlaging naar 64 procent van de teruggeleverde kilowatturen die verrekend mogen worden.

Welke leverancier biedt in 2027 nog een aantrekkelijk teruglevertarief?

Tarieven wisselen regelmatig. In 2026 biedt een aantal leveranciers — waaronder Vattenfall en enkele regionale aanbieders — een teruglevertarief van meer dan €0,04 per kWh boven het minimumtarief. Het loont om tarieven actief te vergelijken, want het verschil tussen leveranciers kan oplopen tot €0,06 per kWh. Raadpleeg daarvoor het actuele vergelijkingsoverzicht van salderingstarieven op deze site.

Is er een massaclaim ingediend tegen de afbouw van de salderingsregeling?

Ja, een belangenorganisatie voor zonnepaneelbezitters heeft een juridische procedure gestart tegen de Nederlandse staat. De claim richt zich op de stelling dat de abrupte afbouw een inbreuk vormt op het eigendomsrecht en het gewekte vertrouwen van consumenten die investeerden op basis van de bestaande regeling. De procedure loopt nog; uitkomst en tijdlijn zijn op dit moment onzeker.

Hoe saldering berekenen voor mijn specifieke situatie?

U hebt daarvoor drie gegevens nodig: uw jaarlijkse zonnepanelenproductie in kWh, uw jaarlijks verbruik in kWh en het aandeel dat u teruglevert versus direct verbruikt. Met die drie cijfers kunt u voor elk afbouwjaar uitrekenen wat uw netto besparing nog bedraagt. De rekentool en formules op deze site begeleiden u door dat proces.